Strona główna

Gmina Gorlice

Sołectwa »

Zagórzany

Zagórzany to wieś o charakterze rolniczo-mieszkalnym, o powierzchni 1251 ha. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka Nr 979 Moszczenica – Zagórzany – Gorlice, która łączy się z drogą krajową Nr 28 Zator – Medyka. Przez obszar wsi przebiega również linia kolejowa relacji Zagórz – Zagórzany – Stróże.

Wzdłuż drogi umiejscowione są wszystkie obiekty użyteczności publicznej. Są one zlokalizowane w bliskiej odległości od siebie przez co stanowią zwarty obszar będący centrum wsi. Po prawej stronie znajduje się Zespół Pałacowo-Parkowy, Mauzoleum Skrzyńskich, cmentarz parafialny oraz ośrodek zdrowia. Po lewej stronie zlokalizowany jest Kościół pw. św. Wawrzyńca, Zespół Szkół, Dom Ludowy i remiza OSP.

Teren wsi jest zróżnicowany. Centrum stanowi obszar równinny. Największe wzniesienia sięgają 355 m npm i są zalesione, co tworzy naturalny pas graniczny z sąsiadującymi miejscowościami.

 
Historia

Zagórzany to jedna z najstarszych wsi Ziemi Gorlickiej. Pierwsze udokumentowane wzmianki pochodzą z 1319 roku. Prawie do końca XIII wieku wieś stanowiła własność Opactwa Benedyktynów z Tyńca. Po pierwszym rozbiorze Polski (1772 r.) Zagórzany znalazły się pod zaborem austriackim i przestały być własnością Benedyktynów. Od tej pory stanowiły własność prywatną. Wieś została zakupiona przez Wielopolskich z Kobylanki, a następnie przeszła w posiadanie rodziny Skrzyńskich. Tadeusz Skrzyński wybudował neogotycki zamek z licznymi bogatymi wykuszami, basztami i wieżyczkami. Pałac w stylu angielskim zaprojektowany przez znanego architekta Franciszka Marię Lanciego i wielki park krajobrazowy były miejscem częstych wizyt artystów. W parku rosły okazałe drzewa i egzotyczne krzewy, znajdowały się też altanki, palmiarnia z małpami, ptaszarnia z egzotycznymi ptakami, rzeźby z białego alabastru, staw i pawilon ogrodowy. Cała posiadłość ma ok. 14 hektarów.

W pobliżu pałacu na wzniesieniu wśród drzew stoi Mauzoleum Skrzyńskich w kształcie kamiennej piramidy. Jest to miniatura „domu wieczności” Cheopsa, ma ok. 10 m wysokości i 12 m długości podstawy.

Po II wojnie światowej w pałacu utworzono Państwowy Dom Dziecka. Zespół pałacowo-parkowy został wpisany w 1993 roku do rejestru zabytków.

W 1950 roku został wybudowany Dom Ludowy a w 1964 roku wybudowano nową szkołę. Obok nich znajduje się budynek Ochotniczej Straży Pożarnej. OSP w Zagórzanach powstała w 1904 roku.

W historię Zagórzan wpisany jest również cmentarz i kościół pw. Św. Wawrzyńca. Pierwszy kościół z drewna modrzewiowego został wybudowany w 1589 roku przy pomocy właścicieli dworu. Obiekt został doszczętnie zniszczony przez pożar, a w roku 1816 odbudowany dzięki hrabinie Wielopolskiej w stylu klasycystycznym.

Za piramidą, na wąskim siodle zalesionego, górskiego grzbietu znajduje się cmentarz wojennych nr 125 z I wojny światowej. Pochowano na nim 9 żołnierzy armii austro - węgierskiej, 32 niemieckiej i 149 rosyjskiej.

Zasoby przyrodnicze, turystyka

Na obszarze Zagórzan pomiędzy Zespołem Szkół a Domem Ludowym znajduje się teren, na którym organizowane są imprezy kulturalno – rozrywkowe, uroczystości szkolne i inne.

Drugą otwartą przestrzenią skupiającą mieszkańców i przybyłych gości jest stadion, na którym odbywają się różnego rodzaju rozgrywki sportowe. Stadion zajmuje powierzchnię ok. 8 ha umożliwiając organizację dużych imprez skupiających setki osób.

Teren wsi jest zróżnicowany. Centrum stanowi obszar równinny. Największe wzniesienia sięgają 355 m n.p.m. i są zalesione, co tworzy naturalny pas graniczny z sąsiadującymi miejscowościami.

Ukształtowanie terenu nie stwarza problemów w zagospodarowaniu obszaru, rzeźba terenu sprzyja rozwojowi rolnictwa, osadnictwa oraz rekreacji.

Głównym ciekiem w Zagórzanach jest potok Moszczanka będący jednym z dopływów rzeki Ropy.

Zagórzany posiadają obszary leśne, które występują w postaci rozproszonych enklaw. Są to przede wszystkim wielogatunkowe lasy liściaste. Administracyjnie lasy na terenie gminy należą do Nadleśnictwa Gorlice z siedzibą w Zagórzanach. Leśnictwo Zagórzany obejmuje m. in. wieś Zagórzany, Klęczany, Kobylanka, Kwiatonowice, Stróżówka.

Wszystkie lasy na terenie Nadleśnictwa Gorlice zostały uznane jako lasy ochronne (wodochronne, glebochronne, uzdrowiskowo-klimatyczne). W lasach ochronnych prowadzi się gospodarkę leśną zapewniającą utrzymanie spełnianych funkcji ochronnych.

Na terenie Zagórzan znajduje się pomnik przyrody - dąb szypułkowy „Aleksander”.

W 2008 roku wytyczono Królewski Szlak Rowerowy. Zaprojektowana trasa szlaku zielonego dwukierunkowego przebiega przez następujące miejscowości: Biecz – Gorlice – Zagórzany – Łużna – Stróże – Grybów – Ptaszkowa – Kamionka Wielka – Nowy Sącz – Myślec – Stary Sącz – Skrudzina – Łazy Brzyńskie – Obidza – Przełęcz Przysłop. Długość szlaku wynosi 112,5 km. Przeważa nawierzchnia asfaltowa.

Gospodarka odpadami i wodno-ściekowa

Śmieci gromadzone są w kontenerach do składowania odpadów komunalnych, które rozmieszczone są w poszczególnych sołectwach. Wywóz prowadzony jest na bieżąco. Niezależnie od tego dokonuje się zbiórkę surowców wtórnych (szkło, metal). Zbiórka ta przeprowadzana jest dwukrotnie w ciągu roku – na wiosnę i w jesieni.

Infrastruktura wodno-ściekowa jest słabo rozwinięta na terenie wsi Zagórzany. Sieć kanalizacyjna była budowana w trzech etapach, ze względu na ograniczone możliwości finansowe budżetu gminy. Pierwszy z nich powstał w 2004 roku i był dofinansowany ze środków unijnych w ramach Programu SAPARD. W wyniku realizacji tej inwestycji wybudowano 2258 mb sieci kanalizacyjnej. W 2006 roku kontynuowano budowę i powstał odcinek sieci o długości 3105 mb. Ostatni ze zrealizowanych etapów inwestycji powstał w 2007 roku i obejmował budowę 3033 mb. Ścieki odprowadzane są za pomocą sieci tłocznej i grawitacyjnej do Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Gorlicach. W planach jest skanalizowanie całej wsi.

Reguluje sie potok Moszczankę, zapobiegając powodzi.

Infrastruktura społeczna

W centrum wsi wzdłuż drogi wojewódzkiej zlokalizowane są najważniejsze budynki użyteczności publicznej służące lokalnej społeczności.

W 1950 roku został wybudowany Dom Ludowy, w którym znajduje się filia Ośrodka Kultury Gminy Gorlice, biblioteka publiczna, biuro sołtysa, siedziba Lokalnej Grupy Działania „Beskid Gorlicki” oraz Koła Gospodyń Wiejskich.

Działa Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ośrodek Zdrowia w Zagórzanach. W powstałej placówce można uzyskać pomoc w wielu specjalizacjach medycyny, dzięki utworzonym gabinetom: medycyny szkolnej, pielęgniarki środowiskowo-rodzinnej, położnej rodzinnej oraz poradniom: dermatologicznej, ginekologiczno-położniczej, lekarza POZ, neurologicznej i otolaryngologicznej. Ośrodek Zdrowia jest zlokalizowany w centrum wsi.

W Zagórzanach działa Ludowy Klub Sportowy Zagórzany, założony w 1953 roku. Główną dyscypliną klubu jest piłka nożna. Sukcesem drużyny jest gra w lidze okręgowej. Ludowy Klub Sportowy ma na celu propagowanie aktywności sportowej wśród mieszkańców wsi, a także poza nią.

Przy miejscowym Zespole Szkół działa założony w 2005 roku Uczniowski Klub Sportowy „Zagórzany”. Celem jego działania jest planowanie i organizowanie pozalekcyjnego życia sportowego uczniów w oparciu o możliwości obiektowe i sprzętowe szkoły oraz pomoc organizacyjną i materialną rodziców, nauczycieli i sympatyków UKS.

W Domu Ludowym swoją siedzibę ma Lokalna Grupa Działania „Beskid Gorlicki”. Grupa ta powstała w celu realizacji działań „Pilotażowego Programu Leader +”. Są to głównie działania szkoleniowe, informacyjne oraz promocyjne dotyczące zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, rozwoju turystyki, pobudzania lokalnych inicjatyw, stymulowania świadomości ekologicznych, a także konieczności zachowania naturalnego i kulturalnego dziedzictwa naszego regionu. Zasięg działania LGD „Beskid Gorlicki” obejmuje 9 gmin Powiatu Gorlickiego.

Na terenie wsi aktywnie działa Koło Gospodyń Wiejskich. Mieszkanki Zagórzan tworzące koło uczestniczą w imprezach kulturalnych organizowanych w Gminie i Powiecie, promując tradycję i lokalny folklor.

Obok szkoły znajduje się budynek Ochotniczej Straży Pożarnej. OSP powstała w 1904 roku. Strażacy poza działalnością statutową jaką jest ratowanie ludzi, domów i majątków czynnie włączają się w życie sołectwa i parafii biorąc udział w rozmaitych obrzędach religijnych.

W Zagórzanach funkcjonuje biblioteka publiczna z bogatym zbiorem książek i filia Ośrodka Kultury Gminy Gorlice. Instruktorzy prowadzą zajęcia taneczne, teatralne, plastyczne oraz muzyczne.

Instytucje i organizacje

Sołtys wsi
Michał Pyrcioch
Biuro sołtysa – budynek WDK
tel. 18 351 26 32

Zespół Szkół
38-333 Zagórzany 230
tel. 18 351 25 96
fax 18 351 25 33
e-mail: gimzagorzany@poczta.onet.pl

http://www.gimzagorzany.gorlice.net.pl

Samorządowe Przedszkole
38-333 Zagórzany 235
tel. fax 18 351 25 92

NZOZ Ośrodek Zdrowia
Zagórzany 235
tel. 18 351 28 93
e-mail: nzozzag@poczta.onet.pl

www.nzozzagorzany.pl


Parafia pw. Świętego Wawrzyńca Diakona i Męczennika
38-333 Zagórzany 263
tel. 18 351 26 27
e-mail: zagorzany@diecezja.tarnow.pl


Ośrodek Kultury Gminy Gorlice
Biblioteka Publiczna w Zagórzanach

38-333 Zagórzany 208
tel. 18 351 26 32

Ochotnicza Straż Pożarna
38 – 333 Zagórzany 207
tel. 18 354 02 10

Więcej informacji o miejscowości na stronie internetowej:
http://zagorzany.w.interia.pl


Mapa serwisu
Europejski Fundusz Rolny
© Gmina Gorlice




Opracowanie   BITNET - strony internetowe, prezentacje multimedialne